Ballustrada

Ze houden van papier, de mannen van Ballustrada. Dat maakt hen voor mij op voorhand sympathiek. Hun tijdschrift is een ode aan het papier. Met poëzie, beeldende kunst en – voor mij hier en daar – inspirerend proza. Het is een vreugde om het boekwerkje in de hand te houden. Al 25 jaar hèt literaire tijdschrift van Zeeland. Dat vraagt echt doorzettingsvermogen. En veel ‘haaksigheid’.

Ik geef u een summiere indruk van wat het tijdschrift te bieden heeft. Eén proeve van poëzie, één van proza:

Kees Klok: Nooit dronken genoeg

Je ontwaakt met / een grafsmaak / en het gevoel / van een trap onder je kont. // Tegen de gevel / leunt je fiets / nog wel op slot gezet / maar stuur en trappers verbogen. // Zo leeft een dichter / dacht je ooit / die snakt naar / verloedering en ondergang. // Maar je bleek te gierig / voor de hoeren / te bescheten / voor de zelfkant // en nooit / dronken genoeg / om tussen wal en schip / te springen.

En dan het stukje proza, van Dick O. Schultz: Ballegooijen

Zuidplein is beton en knooppunt van bussen en metro. Duiven eten er patat. Op D wacht een man op 164. Een jongere vrouw wacht er op 155. Junk Bobby doet zijn ronde – eurootje? – en schat verkeerd: de man scheldt hem bij haar weg. ,,Dank je.” ,,Graag gedaan. Gewoon een grote mond geven. 164 of de andere?” ,,155.” ,,Ik de andere. Hoe heet je.” ,,Vera.” ,,Familie van Beets?” ,,Nee, geen familie.” ,,Vingerhoed?” ,,Ook niet.” ,,Verder ken ik geen Vera’s. Wacht even… ben je een Lin?” Ze schudt haar rode hoofd. Zegt dan, timide trots: ,,Ik ben een Ballegooijen.”

Mooi, zou ik zo zeggen. Ik zie het tafereel voor me. Het verhaal gaat nog verder, maar dat moet u maar in het tijdschrift lezen.

In de PZC van donderdag 17 november 2011 sprak verslaggever Rolf Bosboom met enkele redactieleden:

Jubilerend Ballustrada blijft hechten aan papier

door Rolf Bosboom

Het is voorwaar een prestatie: Ballustrada, het enige literaire tijdschrift in Zeeland, bestaat 25 jaar. Alle reden dus voor een groot en voor iedereen toegankelijk jubileumprogramma met uiteenlopende optredens. Dat vindt morgen (zaterdag 16 november) plaats in de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg, waar ook al enkele weken een expositie rond het tijdschrift is te bekijken.
Achteraf gezien was het ‘aandoenlijke huisvlijt’, het eerste nummer van Ballustrada dat in 1987 verscheen. Maar dat er bij de initiatiefnemers serieuze ambities leefden, mocht onder meer blijken uit het feit dat er een interview met schrijver Herman Brusselmans in was opgenomen.
Ballustrada ontwikkelde zich geleidelijk tot een tegendraads, met zorg vormgegeven en landelijk aansprekend tijdschrift. De redactie is Zeeuws, maar de abonnees – rond de 150 – en de vaste medewerkers bevinden zich in het gehele Nederlandse taalgebied. ,,We staan nog steeds te boek als een Zeeuws tijdschrift, maar het gaat veel verder dan dat”, zegt redactielid Johan Everaers.
Het blad is steeds meer gaan werken met thema’s en vaste rubrieken. ,,Die thema’s zorgen voor verdieping”, aldus André van der Veeke, man van het eerste uur. ,,Het is niet zomaar het volplempen van een tijdschrift. Op die basis waren auteurs ook eerder bereid tot het leveren van een bijdrage.”
De foto toont de kern van de Ballustrada-redactie (vlnr): André van der Veeke, Johan Everaers, Ko de Jonge, Thom Schrijer en Jan J.B. Kuipers. (foto Lex de Meester)

Het tegendraadse karakter zit onder meer in het openstaan voor alle denkbare genres. ,,We hebben ons nooit beperkt tot de literaire canon”, zegt Jan Kuipers. Daarnaast heeft Ballustrada een naam opgebouwd door over de grenzen van de literatuur heen te kijken, met bijvoorbeeld de mailart-projecten van Ko de Jonge. ,,We hebben veel dingen gedaan die zich in de kantlijn van de literatuur en de beeldende kunst afspelen. Dat is een bepaalde eigenzinnigheid waar we altijd veel lol aan hebben beleefd.”
De opvallende vormgeving, vijf jaar geleden ingevoerd, en het uitbrengen van dubbelnummers hebben ervoor gezorgd dat het tijdschrift steeds meer het uiterlijk van een boekje heeft gekregen. ,,Dat maakt het aangenaam om te lezen. Ook heeft het daardoor meer aanzien gekregen. Overigens gaat de vormgeving nu weer veranderen. Het jubileumnummer is daar een opmaat voor.”
Voor die bijzondere uitgave heeft de redactie tientallen medewerkers uitgenodigd om te reageren op het thema ‘Haaks op’. Dat heeft 75 bijdragen opgeleverd: 25 gedichten, 25 korte verhalen en 25 ‘visuele bijdragen’.
De toekomst is niet helemaal zonder zorgen. De vraag is bijvoorbeeld of de provincie bereid is ook na 2012 het tijdschrift te subsidiëren. De redactie hoopt in elk geval dat de jubileumactiviteiten weer een aantal nieuwe abonnees opleveren.
Eén ding staat voor de makers als een paal boven water: verder gaan als digitaal tijdschrift – om kosten te besparen – is niet aan de orde. ,,We vinden het niet noodzakelijk om de stap te maken naar digitaal”, zegt Van der Veeke. Kuipers: ,,We zijn echt een papieren tijdschrift.”

De Ballustrada-expositie in de Zeeuwse Bibliotheek duurt nog tot en met 26 november.

Uit het voorwoord van de redactie in het jubileumnummer:

,,Het is al vaker gezegd: het is gemakkelijker om ergens mee te beginnen dan om op te houden. Voor dat laatste was overigens ook geen reden. Het tijdschrift heeft zich in de loop der jaren steeds verbeterd. Het aantal abonnees groeide gestaag evenals het aantal medewerkers. Dankzij de steun van de abonnees, de adverteerders en de subsidie van de Provincie Zeeland konden redactie en vaste medewerkers een fraai en boeiend blad realiseren. Jan J.B. Kuipers, Ko de Jonge, Phocas Dekkers, Johan Everaers en André van der Veeke houden behalve van een fraaie opmaak en literaire verkenningen erg van papier. Voor hen geldt: geen e-magazine, maar een tijdschrift dat je in je handen kunt houden.

In dit laatste nummer van de 25-ste jaargang valt heel wat te beleven. De redactie heeft meer dan vijftig medewerkers uitgenodigd om te reageren op het thema Haaks Op, in de hoop dwarse literaire of grafische reacties te ontlokken. Wat ons betreft is dat boven mate gelukt. U treft in dit nummer vijfentwintig gedichten, vijfentwintig (erg) korte verhalen en vijfentwintig visuele bijdragen van mail-artists. Daarnaast de onverdroten Minor en een gastessay.

Het bijzondere aan de thematische benadering is natuurlijk de diversiteit van het aanbod. Iedere auteur of beeldend kunstenaar benadert het aangereikte onderwerp vanuit een eigen belevingswereld of visie, waardoor de resultaten soms extreem ver uiteen liggen. Dat maakt het lezen alleen maar spannend en onderhoudend. We verwachten dat onze lezers dit ook zo ervaren.

Tot slot hoopt de redactie dat deze feestelijke uitgave de steun voor ons tijdschrift nog doet toenemen. We kunnen zeker nog nieuwe abonnees gebruiken. Wat betreft de toekomst van het blad kunnen we nu al verklappen, dat het uiterlijk van Ballustrada de komende jaargang voor de vijfde keer drastisch zal veranderen. Maar van papier blijft het, dat beloven we.”