Iedereen aan boord

Arne Zuidhoek heeft al een zeer respectabele lijst titels op zijn naam staan. Als illustrator en schrijver bracht hij piraten, zeehelden en schepen tot leven. Nu verschijnt er een boek van zijn hand over de glorieuze Nederlandse passagiersscheepvaart in de 20ste eeuw: Iedereen aan boord! We vertrekken - over het leven aan boord van zeekastelen als de Willem Ruys, de Nieuw Amsterdam, de Oranje en de Johan van Oldenbarnevelt.

Het jaar 1959 is het uitgangspunt van het boek. De Nederlandse passagiersvaart was in dat jaar een bloeiende bedrijfstak, die het rood-wit-blauw in alle windstreken deed wapperen. Reizen met de oceaanreuzen was populair – je verkeerde aan boord in een totaal andere, luxe wereld waar het levenstempo een paar trapjes lager lag. ‘Het passagiersschip hoorde bij Nederland als de tulp en de boter’.

Eerst even over de schrijver zelf. Op zijn eigen website schrijft hij: Arne Zuidhoek (1941) voer bij de koopvaardij, diende bij de marine, zeilde met zijn schoener DE HOOP. Hij studeerde aan de Rijks Academie voor Beeldende Kunsten te Amsterdam en wijdde zich naast de activiteiten als beeldend kunstenaar aan het schrijven en illustreren van boeken, meestal met maritieme zaken als onderwerp. Zuidhoek ontwikkelde zijn aangeboren talent – zowel zijn vader als zijn moeder bezaten een fenomenale hand van tekenen – tot een imponerend kunnen dat zijn niet aflatende stroom aan inspiratie gestalte kon geven. Hij zwierf over de hele wereld maar kwam altijd terug naar zijn woonplaats Utrecht.  Hij zocht landen op waar men met vreemde tekens schrijft en de meest wonderlijke verhalen vertelt. In Noord-Afrika rijpte in hem de verteller/tekenaar die met veel gevoel voor mysterie, humor en sfeer zijn eigen verhalen bedacht.’

Zijn nieuwste boek is binnen het Zuidhoek-spectrum afwijkend. Hij heeft het boek geìllustreerd met foto´s, posters en hier en daar een paar uit stripboeken overgenomen tekeningen. Hij heeft zich deze keer dus beperkt tot schrijven. Nou is dit schrijven bij hem ook vooral schetsen, het geven van impressies. Cijfers en jaartallen komen nauwelijks in het boek voor.

Zuidhoek is er duidelijk op uit de lezer - als die er de leeftijd voor heeft – onder te dompelen in die glorieuze tijden van de in Vlissingen gebouwde Willem Ruys en andere passagiersschepen. Bootreizigers, die ooit zelf meegevaren hebben op één van de oceaanreuzen, koesteren meestal hun herinneringen. Voor hen zal Zuidhoeks boek zeker een warm bad zijn. En ze zullen vele herinneringen aan zijn tekst kunnen toevoegen.

Het verhaal wordt aanstekelijk verteld. De bouw en de (achterwaartse) tewaterlating, de serpentines bij het vertrek, de kapiteinstafel, het zwembad aan boord, de cabines, theater en ander vertier – het komt allemaal voorbij.

Soms past de tekst direct bij de illustratie op de pagina. Bij de hiernaast afgebeelde foto schrijft Zuidhoek: ´Hier zijn ss Nieuw Amsterdam en ss Rotterdam in New York tezamen gebracht. Nieuw Amsterdam was Nederlands meest geliefde schip. Ze was gebouwd in de tijd van de Wereldtentoonstelling te New York en borg een waar exposé van Nederlandse kunst en vernuft. Het is treurig dat lelijke gebouwen aan de wal de eeuwen mogen trotseren en een schitterend werk als deze Grote Dame uit elkaar gescheurd moest worden, alleen omdat de mode veranderde.´

Zuidhoek gebruikt ook brieven en reisverslagen om zijn geschreven schilderij te vervolmaken. Op pagina 41 komt een Zeeuwse trots voorbij: ‘We vonden Willem Ruys een weinig lawaaiig schip. Weliswaar hadden we bij het wakker worden gemerkt dat een oceaanschip een heel scala van ochtendgeluiden produceert. (…) Er zijn gelukkig geen electrische bellen op dit schip en als je op het knopje naast je kooi drukt, gaat er een heel bescheiden toeter, en gaat er een lichtje branden in de gang. Dan komen er Indonesische voetjes aangeklepperd (…)’

Iedereen aan boord is een vermakelijk, onderhoudend boek. Om even weg te mijmeren. Wie cijfers over groei, bloei en ondergang van de Nederlandse passagiersdiensten wil hebben, zal andere boeken moeten raadplegen. Gelukkig zijn die in ruime mate voorhanden. Zoals het vorig jaar verschenen tweede deel over de Willem Ruys/Achille Lauro.

Arne Zuidhoek: Iedereen aan boord! – Aprilis Uitgevers, 96 pag., ruim geillustreerd, 19,95 euro.

Over Jan van Damme

Jan van Damme, geboren in Oostburg, 1956. Ik heb geschiedenis gestudeerd aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen: 1975-1983. Tijdens mijn studie werkte ik part-time op het Zeeuws Documentatie Centrum van de Provinciale Bibliotheek in Middelburg. In 1980 begon ik als freelancer voor de Provinciale Zeeuwse Courant (PZC) te werken in Zeeuws-Vlaanderen. Sinds 1984 ben ik in vaste dienst van de PZC. Eerst als regioverslaggever, vanaf 1986 als algemeen verslaggever met speciale aandacht voor provinciepolitiek, onderwijs, cultuur en historie. Na 1990 heb ik eindredactie- en coördinatiewerk gedaan, en ben ik chef van de afdeling bijlagen geweest (1994-2005). De laatste jaren combineer ik algemene verslaggeving met coördinatie van bijlagen. Voor de PZC heb ik de afgelopen 25 jaar vele auteurs geïnterviewd en boeken besproken.
Dit bericht is geplaatst in Geschiedenis, Scheepvaart. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>