Het getuigt van enige durf, vind ik. In een tijd waarin maar al te gemakkelijk naar nieuwkomers wordt gewezen als bron van alle kwaad. Op initiatief van Ingrid Brilleman – beleidsmedewerker van de gemeente Reimerswaal en actief voor de PvdA in Borsele – werd een interviewbundel samengesteld met vijftien buitenlanders, die hun draai in Zeeland hebben gevonden. Zij zijn de Parels van Zeeland, waar in de titel sprake van is. Joyce Muilenberg interviewde, Mieke Wijnen fotografeerde.
Lees je over de 17e eeuw, dan wordt altijd benadrukt dat de toenmalige Republiek een wereldmacht kon worden mede dankzij tolerantie. Emigranten, vluchtelingen werden in de nog jonge staat opgenomen en droegen hun steentje bij aan het succes. Al die politici en partijen, die vandaag de dag maar al te graag verwijzen naar ons roemrijke verleden, hoor je daar niet over. Nee, grenzen dicht, Nederland voor de Nederlanders, dat soort stoere taal. Voor zover we al niet gemarginaliseerd zijn, zullen we ons door ons zo op te stellen nog verder weg laten drukken van het wereldtoneel. Op zich ook niks mis mee, dan kunnen we elkaar in alle rust vertellen hoe belangrijk, slim, ondernemend we vroeger waren. En moeten we de bladzijden met de immigratiegeschiedenis maar definitief uit ons geschiedenisboek scheuren.
Met andere woorden: wat vind ik het leuk dat morgen het boekje Parels van Zeeland wordt gepresenteerd. Een bundel met vijftien portretten van mensen, die niet in Zeeland of Nederland geboren zijn, maar wel in Zeeland wonen. Het boek is geschreven en uitgegeven op initiatief van Ingrid Brilleman. Zij is werkzaam in de gemeente Reimerswaal. Dat zal de reden zijn dat burgemeester Jan Huisman van die gemeente het eerste exemplaar in ontvangst neemt. In het ‘Laatste woord’ van het boek legt Ingrid uit, hoe het allemaal zo gekomen is. Ze werkte een tijdje bij een bedrijf dat re-integratietrajecten verzorgde. Daar kwam ze in contact met buitenlandse mannen en vrouwen. ,,Ik zag hun gastvrijheid, overlevingskracht en intuïtief vermogen.” En dan vertelt ze over Zuid-Afrikaanse Grace, die ook een plaats in het boek heeft gekregen. Grace komt aanzetten met de Mandela Microwave, een grote gietijzeren pot die op kolen in de grond wordt geplaatst. ,,Zo ontstond langzaam het idee voor het boekje Parels van Zeeland. (…) Ze zijn overal te vinden. Bij u en bij mij om de hoek. Door oprechte belangstelling en aandacht is er zomaar contact. En dan is het echt niet moeilijk om nog veel meer Parels te vinden.”
Sympathiek, ik heb er geen ander woord voor.
Uiteindelijk werd het eigenlijke werk – tekst en fotografie – uitbesteed. Ik ken zowel schrijfster als fotografe niet, en beperk me hier tot de tekst van het persbericht: ,,Joyce Muilenburg (1964) is tekstschrijver. Ze is medeoprichter van de eerste dagkranten van Film by the Sea. In 2008 schreef ze het boek ‘Een halve eeuw echte aandacht, 50 jaar
telefonische hulpverlening in Nederland’. Sinds 2005 schrijft ze voor specials
die in de PZC en in BN/De Stem verschijnen. Voorbeelden van deze specials zijn
zorgkrant ‘In Balans’ en ‘Werken in de Zorg’.”
,,Mieke Wijnen (1959) is fotograaf. Sinds 2008 als freelancer werkzaam voor overheid, bedrijven en particulieren. Ze maakt reportages en (zakelijke) portretten. Daarnaast zijn er
regelmatig exposities te zien van haar werk. Begin dit jaar was dat Vrouwenpower. Een serie portretten van vrouwen, in de kracht van hun bestaan, in opdracht van de Academie voor Kwaliteit van bestaan van de Stichting Arduin.”
Zo is het project een hele vrouwenaangelegenheid geworden. Dat is nou net weer even jammer, want met alle respect: ik vind het keuvelgehalte in de interviews aan de hoge kant. Interviewster Joyce Muilenberg voert zichzelf regelmatig op, in een poging de huiselijkheid en knusheid te verhogen. Dat lukt. Tot en met de foto’s, waar steeds vaag op de voorgrond van de geportretteerde de contouren van een gesprekspartner zichtbaar zijn. En het bij elk interview gevoegde recept voor een gerecht uit het land van herkomst van de geïnterviewde.
Om het zakelijk te houden: er komen vijftien in Zeeland gesettelde buitenlanders aan het woord. Ik noem ze allemaal. Liota (48) uit Rwanda, in Zeeland sinds 2008, net afgestudeerd verzorgende C in de thuiszorg. Gaetano Di Colandrea (45) uit Italië, in Zeeland sinds 2004, eigenaar restaurant in Middelburg. Natalia (41) uit Oekraïne, in Zeeland sinds 1996, administratief medewerker en boekhouder. Louis Andela (81) van Java, in Zeeland sinds 1950, gepensioneerd. Naida (31) uit Dagestan, in Zeeland sinds 2008, visagiste. Grace (35) uit Zuid-Afrika, in Zeeland sinds 1999, surveillant en administratief medewerker. Farida (52) uit Marokko, in Zeeland sinds 1974, medewerkster schoonmaakdienst. Susan (50) uit Engeland, in Zeeland sinds 1983, medewerker financiële administratie. Belgin (43) uit Turkije, in Zeeland sinds 2008, ambtenaar burgerzaken Reimerswaal. Sy (60) uit Sierra Leone, in Zeeland sinds 1980, operator. Gitte (51) uit Denemarken, in Zeeland sinds 1987, wijkverpleegkundige. Jessy uit Rwanda, in Zeeland sinds 2001, werkzaam bij sociale dienst. Wilgo (54) uit Suriname, sinds 2001 in Zeeland, geen beroep. Nadia (46) uit Afghanistan, in Zeeland sinds 1999, medewerker Sociale Zaken.
Verschillende landen, verschillende achtergronden, verschillende fasen van gewenning aan de Nederlandse cultuur. Alles bij elkaar is het een mooi palet. Met mooie citaten. Zoals van Naida uit Dagestan over het leren van de Nederlandse taal (pag. 26): ,,Durf je wel iets te zeggen? Veel mensen blokkeren als ze zich niet goed weten uit te drukken. Ze zijn bang om afgerekend te worden op hun uitspraak en op de fouten die ze maken. Ik heb dat ook gehad, maar zei op een dag tegen mezelf: laat ik me stoppen of zet ik door, omdat ik dat wil? Een mens kan snel gebroken zijn. De één valt om en staat weer op om verder te gaan, de ander blijft liggen. Ik besloot om op te staan.”
Chapeau!
Joyce Muilenburg tekst, Mieke Wijnen foto’s: Parels van Zeeland, Zeeland als nieuw thuisland, vijftien verrassende verhalen en recepten – Uitgeverij den Boer|De Ruiter, 68 pag., 9,90 euro, ISBN/EAN 9789079875320.
