Hij is een heerlijk, een prachtig mens

Er zijn biografen die hun werk serieus nemen. Mario Molegraaf schrijft het levensverhaal van Hans Warren (1921-2001). Het moet een bijzondere onderneming voor Molegraaf zijn. Hij was van 1978 tot het overlijden Warrens vriend. De biografie is in wording. Een goede biograaf laat tijdens dat proces hier en daar een voorproefje van zijn werk zien. Zo ook Molegraaf: in het jongste nummer van het literaire tijdschrift De Parelduiker schrijft hij over de vriendschap tussen Hans Warren en Jac. P. Thijsse, de veldbioloog, natuurbeschermer en vooral de man van de Verkade-albums.

In deze voor de cultuur schrale tijden, sta ik er elke keer van te kijken dat er nog literaire tijdschriften verschijnen. Hoe is het mogelijk dat bijvoorbeeld De Parelduiker het hoofd boven water houdt? Omdat er ook een digitaal abonnement wordt aangeboden? Het is niet aan mij om dat soort vragen te beantwoorden. Ik kan er alleen maar blij om zijn. ‘Een parelduiker vreest den modder niet’ – dat is het motto dat het tijdschrift aan Multatuli ontleent. In het jongste nummer onder andere een artikel over de Zweedse dichter Thomas Tranströmer, met meteen daar achteraan vier van zijn gedichten in een vertaling van Bernlef.

Het valt me wel op dat de redactie van het tijdschrift veel vertrouwen in de lezers heeft. Auteurs worden nergens geïntroduceerd. En ook de artikelen zelf vragen voorkennis. Om me maar even tot Molegraaf te beperken. Hij zit natuurlijk zo in de materie, dat het wellicht niet in zijn hoofd opkomt dat er mensen zijn die niet weten wie Hans Warren (foto) was. Ik zeg het maar snel even: Warren werd geboren in Borssele, en was dichter, vertaler en schrijver van het toch wel beroemde Geheim dagboek. Verder verzorgde hij vele jaren een literaire kroniek in de Provinciale Zeeuwse Courant.

Molegraaf heeft in de door hem beheerde en aan de Zeeuwse Bibliotheek overgedragen nalatenschap correspondentie gevonden tussen Warren en Jac. P. Thijsse (1865-1945). In zijn jonge jaren was de Zeeuwse dichter en schrijver een bewonderaar van Thijsse. In zijn Geheim dagboek 1942-1944 schreef hij: ,,Hij is een heerlijk, een prachtig mens, de mooiste mens wel, die ik ken, of die ik me kan voorstellen.” Verder constateerde hij dat Thijsse op eenzame hoogte stond: ,,Velen trachten te schrijven in zijn trant, niemand heeft de stijl, die gedegen kennis, het vermogen tot uitdragen.” Molegraaf laat in zijn artikel met enige regelmaat blijken, dat hij meer materiaal tot zijn beschikking heeft dan het gepubliceerde. Zo heeft hij het over gedichten in de eerste cahiers van het Geheim dagboek, die niet in de gedrukte versie zijn opgenomen. Eén van die gedichten heet ‘Dr. Jac. P. Thijsse’.

Mario Molegraaf is een onderhoudend schrijver. Ik vind het in elk geval leuk om even bijgepraat te worden over de moeder van Thijsse, Catharina Johanna Priester. Zij werd in 1836 in Middelburg geboren als dochter van Johannes Priester en Kaatje Poppe. Het blijft altijd flauw, maar ik kan het nooit laten: de ‘grote’ Thijsse had dus Zeeuwse roots.

Wat me verder duidelijk wordt is dat Thijsse (foto) in Warren een verdienstelijk ‘natuurschrijver’ zag. In 1943 stimuleerde Thijsse hem om een boek te gaan schrijven over ‘Zeeuwsche wateren en stranden en dijken’. Het werd een lijdensweg, dat wil zeggen, Warren had er weinig zin in. Terwijl Thijsse hem opbeurde: ,,Jongen, je kunt heel wat aan en je zult nooit moede of verzadigd zijn.” Molegraaf citeert Thijsses nieuwjaarsbrief van 1 januari 1944 aan Warren: ,,Beste Hans, ook wij beiden zijn ons in dit jaar 1943 nader getreden en jij staat ook op mijn rekening als een groote winstpost en ik blijf je houden voor een apostel voor de verspreiding van het evangelie van de verheffing van het leven door natuuraanschouwing.” Het boek kwam er desondanks niet, omdat de uitgever de tekst niet geschikt achtte. Wel werd Van Scheldestromen na de oorlog als feuilleton gepubliceerd in het blad In Weer & Wind.

Warren trad dus niet in de voetsporen van de door hem zo bewonderde Thijsse. Hij publiceerde volgens Molegraaf niet meer dan één boek over de natuur: Nachtvogels in 1948. In 1951 stopte hij met zijn natuurdagboek. Pagina 44: ,,…de apostel van de verheffing van het leven door natuuraanschouwing zweeg.” Warren koos voor de literatuur.

Ik beschouw Molegraafs artikel – zoals gezegd – als een voorproefje van het vele dat nog komen gaat in de biografie van Hans Warren. Het smaakt naar meer, dat zeker. En ik vind het een geruststellende gedachte dat er iemand aan het werk is, die doet wat hij zegt. Dat kan niet van iedere biograaf gezegd worden.

De Parelduiker 2012|3 – Uitgave van de Stichting Oog in ‘t Zeil i.s.m. Uitgeverij Bas Lubberhuizen, losse nummers 10,50 euro, jaarabonnement (vijf nummers) 42,50 euro.